ghazal mahna

علل و روشهای درمان فیستول مقعدی

علل و روشهای درمان فیستول مقعدی

فیستول مقعد چیست؟

در تعریف فیستول باید اینگونه شرح دهیم که این ضایعه به علت یک اتصال غیر عادی بین دو عضو یا دو سطح و بافت بدن پدیدار می شود. زمانی که فردی دچار فیستول مقعدی می شود یعنی این اتصال میان دیواره‌ی مخاطی داخل کانال مقعد و پوست نواحی مقعد به وجود آمده است که به صورت یک تونل کوچک باریک غیر عادی در انتهای راست روده دیده می شود که به سطح خارجی پوست باز می‌شود.

فیستول مقعدی به دلیل عفونت در نواحی مقعد و انباشتگی چرک در بافت حول آن به وجود می آید. چرک توانایی آن را دارد که یک کانال کوچک در پشت سر خود باقی بگذارد و تا سطح پوست پیشرفت کند. افرادی که قبلا دچار آبسه مقعدی بوده اند و کامل درمان نشده اند به فیستول مقعد مبتلا می شوند. چرک و در بعضی مواقع ترشحات مدفوعی نیز قادرند از این کانال کوچک رد شده و در سطح پوست مشاهده شوند. عفونتی که دلیل آن آبسه باشد ممکن کل بدن را فرا گیرد.

عکس شکل فیستول مقعدی

عکس شکل فیستول مقعدی

علائم بیماری فیستول مقعدی

شما چگونه می توانید متوجه شوید که فیستول مقعدی دارید؟

  1.  ترشح چرکی در ساعات زیاد از یک سوراخ و یا چند سوراخ در نواحی مقعد
  2.  برخورداری از برجستگی سفت و دردناک در زمان لمس آن در اطرف مقعد
  3.  وجود دردر در زمان درد دفع مدفوع
  4.  برخورداری از سوزش و خارش ناشی از ترشحات در اطراف ناحیه مقعد
  5.  تغییر رنگ پوست اطراف ناحیه مقعد
  6.  وجود درد پس از دفع مدفوع

انواع فیستول مقعدی

فیستول مقعد به دلیل سادگی یا پیچیده بودن وابسته به جایی که قرار گرفته است و همچنین تقرب آن به محل دریچه‌های کانال مقعد به 5 دسته تقسیم می‌شود که عبارتند از:

  • فیستول اکسترا اسفنکتریک (Extrasphincteric): از راست روده (بخشی از روده‌ی بزرگ) شروع و به جهت معطوف و توسط عضله‌ی لواتور آنی کف لگن به پوست نواحی مقعد باز می‌شود. دقت داشته باشید که این نوع فیستول از خطوط دندانه دار (که غدد مقعد در آن جای کرفته اند) پدید می‌آید که احتمال دارد از بیماری کرون یا یک بیماری التهابی مثل آپاندیس و یا آبسه نشات گرفته باشد.
  • فیستول سوپر اسفنکتریک ( Suprasphincteric ): از میان عضلات اسفنکتر داخلی و خارجی شروع می شود و به جهت بالا سوق پیدا کرده و پیشزفت می کند و از عضلات پوبورکتالیسرد شده و در تقریبا در یک اینچی خروجی مقعد به پوست باز می‌شود. امکان پدیدار شدن این نوع فیستول ۲۰ درصد می باشد.
  • فیستول ترانس اسفنکتریک ( Transphincteric ): میان عضلات دریچه‌ی داخلی و خارجی و یا پشت مقعد آغاز و از عضله‌ی اسفنکتر خارجی رد شده و در فاصله‌‌ی یک اینچی و یا فاصله ای بیشتر از پوست نواحی مقعد به بیرون می رود. احتمال پدیدار شدن این فیستول ۲۰ تا ۲۵ درصد می باشد که به خاطر فرمت ظاهری آن که امکان دارد شبیه ‘U’ باشد، این نوع فیستول را با نام فیستول نعل اسبی هم می شناسند.
  • فیستول اینتر اسفنکتریک ( Intersphincteric ):در میان عضلات اسفنکتر داخلی و خارجی شروع شده و با گذر کردن از عضله اسفنکتر داخلی از ناحیه بسیار نزدیک به مقعد به بیرون می رود. و جزو متداولترین نوع فیستول مقعدی به شمار می آید که امکان مبتلا شدن به آن بین ۵۵ تا ۷۰ درصد می باشد.ز
  • فیستول زیرمخاطی: این فیستول به شکل سطحی از زیر مخاط رد می شود. این کانال می‌تواند سبب به وجود آمدن نشانه های آزاردهنده ای مثل مشکلات پوستی و سوزش پوست، درد، التهاب و نیز در بعضی از افراد نشانه های دیگری مثل خونریزی و ترشح در زمان عبور مدفوع شود.

نشانه های بروز فیستول وابسته به دلیل این بیماری و سایر مسائل متغیر است. درمان این بیماری اغلب به گونه ای است که به خاطر صدمه ای که بافت رسانده است بایستی لزوما جراحی شود تا بتوان با عفونت آن مقابله کرد و آن را ترمیم نمود.

تصویر شکل انواع فیستول مقعدی

تصویر شکل انواع فیستول مقعدی

علل ایجاد فیستول مقعد چیست؟

اغلب فیستول مقعد در پی یک آبسه مقعدی رخ می دهد که درد شدیدی هم به همراه دارد. دلیل برور آبسه بسته شدن یکی از غدد درون راست روده می باشد و بعد ار آن چرک ناشی از آن در بافت‌ها به پیدایش یک فیستول مقعدی کمک می‌کند. می توان به طور تقریبی گقت که در میان هر چهار فردی که به آبسه مقعد مبتلا شده اند دو تن از آن ها به فیستول دچار خواهد شد.

مداوا نمودن آبسه اغلب کار راحتی است که توسط ا یک برش پوستی روی آبسه و خارج نمودن چرک آن صورت می گیرد. این کار را می توان در مطب پزشک یا در کلینیک با بی‌حسی موضعی انجام داد. در بیشتر مواردی که آبسه خود‌ به‌ خود تخلیه می شود فرآیند درمان تکامل نمی یابد و در نتیجه منجر به فیستول می شود. با این تفاسیر می توان گفت علت پیدایش فیستول عبارت است از:
آبسه مقعدی: فیستولی که در پی آبسه به وجود آید اغلب دارای نشانه هایی کلی عفونت در بدن شخص می باشد که دراکثر موارد تکرار می‌شود، این نشانه ها عبارتند از: تب، خستگی، احساس ناخوشی و تورم ئر نواحی دهانه‌ی مقعد.
از سویی دیگر نادرترین علل به وجود آمدن فیستول مقعد احتمال دارد بر اثر یک بیماری مزمن مانند امراض زیر باشد:

  • بیماری کرون
  • دیورتیکولیت
  • هیدر آدنیت چرکی
  • عوارض جراحی در نزدیکی مقعد
  • ابتلا به سل
  • بیماری‌های جنسی نظیر کلامیدیا یا سیفلیس
  • HIV
  • سرطان
  • زخم ناشی از ضربه

راه و روش های درمان فیستول مقعدی

درمان فیستول مقعد یا آبسه وابسته به محل پدید امدن آن و نیز علت ایجاد آن می باشد اما در اکثر مواقع بایستی بیمار جراحی شود یا از داروهای آنتی‌بیوتیک با تجویز پزشک مصرف نماید. زمانی که فرد به دکتر مراجعه می کند، پزشک با معاینه قادر به تشخیص آن است که مسیر فیستول از کجا و به کجا است. در بعضی از موارد آنها موقتا راهی به بیرون ندارند.

زمان مراجعه به دکتر متخصص و مراقبت های پزشکی جهت درمان فیستول مقعدی

زمانی که فیستول مقعدی یا همان آبسه به طور خود به خود خالی نمی شود، تنها راه حل درمان قطعی آن، برش دادن فیستول و در نهایت خارج کردن آن می باشد. در پی تخلیه چرک که با بی حسی موضعی یا بیهوشی عمومی از سوی جراح صورت می گیرد، میزان شدت درد کاهش می یابد. معمولا پس از جراحی، بیماران یا در همان روز یا روز بعد ترخیص می شوند.

بعد از آنکه بیمار تحت عمل جراحی فیستول مقعدی قرار گرفت و چرک های انباشته شده در آن تخلیه شد بیمار بایستی حتما ۳ تا ۴ مرتبه و هر بار به مدت ۲۰ دقیقه در لگن آب گرم که آغشته به چند قطره بتادین است بنشیند تا محل جراحی و تخلیه ضدعفونی شود و بعد از خشک کردن موضع، آن را پانسمان نمابد. این کار را تا زمانی ادامه دهد تا التهاب آن ناحیه که معمولا حدود دو هفته زمان می برد رفع شود.

در صورتی که شدت التهاب زیاد باشد، با تجویز پزشک جراح، بیمار بایستی از چرک خشک کن تزریقی یا خوراکی استفاده نماید. چنانچه بیمار در ناحیه برش احساس درد داشت، می تواند از داروی مسکن استفاده نماید. در بیشتر مواقع، التهاب بعد از گذشت تقریبا یک هفته فروکش خواهد کرد.

 

منبع: درمان فیستول